De ideale wereld

In een oud archief kwam ik een typisch bestandje tegen, een opdracht van leerlingen op een zogenaamd gymnasium. De docent had hen laten nadenken over de vraag welk apparaat zij zouden willen meenemen naar een ideale wereld, wanneer ze 5 andere apparaten moesten achterlaten. Helaas is niet meer te zien welke apparaten de leerlingen wensten achter te laten, maar wat zij mee zouden nemen is veelzeggend. Ik denk dat er veel gegniffeld zal worden over deze lijst, maar laten we wel bedenken dat velen die nu nog een grote bijdrage leveren aan het openbare leven in deze tijd op school hebben gezeten. 

 

• Auto 2x, boot, computer 3x, cv (climate control), drukpers, electromotor, fornuis, gasfornuis, koelkast 2x, koffiezetapparaat, kompas, laptop, magnetron, mobiele telefoon 3x, pc, radio, satelliet, scootmobiel, stoommachine, trein, tv, wc, zonnecellen

 

Niet iedereen zal even bekend zijn met deze apparaten. Een computer is bijvoorbeeld een primitief apparaat dat eenvoudige gegevensverwerkingsfuncties kan doen een soort van primitieve intelligentie-apparaten. Ze werkten vooral via een toetsenbord voor de gegevensinvoer, de uitvoer maakte vooral gebruik van een kwetsbaar beeldscherm, waar de informatie op onoverzichtelijke wijze in onnatuurlijke kleuren, en vooral in 2D werd weergegeven. De meeste mensen hadden dan ook optische hulpmiddelen nodig om deze gegevens te kunnen lezen.

 

De mobiele telefoon zal vooral voor de jongere generaties een onbekend fenomeen zijn. Het was in de tijd dat mensen iemand alleen konden spreken wanneer ze een speciaal codenummer kenden. De ander moest dan op zijn apparaat toestemming geven voor het realiseren van een primitieve verbinding waardoor ze elkaar konden spreken. Nogal onwerkelijk, je kon elkaar niet zien of aanraken maar alleen horen, maar toch werd dit apparaat toen gezien als een revolutie. Tien jaar later was de virtuele presentie al zo ver gevorderd dat niemand eer iets gaf om deze met de hand bediende apparaten, slechts ouderen hielden halsstarrig vast aan het “opbellen” van bekenden.

 

Dat de auto er ook bij wordt genoemd is voor ons nauwelijks meer voorstelbaar. Het was in een tijd waarin jaarlijks een miljoen mensen omkwamen door deze moorddadige machines, vooral doordat met een beroep op vrijheid mensen graag zelf de bediening van deze vervoermiddelen overnamen en met minimale beveiliging op slechts een paar meter afstand elkaar passeerden. Hoe het komt dat er niet veel meer mensen omkwamen mag een wonder heten. Maar we moeten bedenken dat reële verplaatsing in die tijd vaak van groot belang was, wat ook blijkt uit de andere vervoermiddelen die worden genoemd.

 

 

 

Precies zo werd voedsel meestal door mensen zelf bereid zodat veel leerlingen bekend zullen zijn geweest met hobbyapparaten als fornuizen en koelkasten.

   

Voor een aantal apparaten moest ik echt luisteren naar mijn virtuele assistent. Dat er mensen waren die een warm koffertje met een beeldscherm en toetsenbord op hun schoot legden, met als risico brandwonden wanneer de energiebron ontplofte kon ik me niet voorstellen, maar er is een enorme voorraad aan beeldmateriaal van, het schijnt echt gewoon te zijn geweest in die tijd.

   

Opvallend kan de tv zijn. Als je in een museum een 20e eeuwse film bekijkt is het moeilijk om je te realiseren dat een paar generaties lang de wereld heeft beleefd via een apparaat dat alleen door hobbyisten kan worden gerestaureerd en aan de praat gehouden. Blijkbaar waren onze voorouders erg handig, want ik heb echt niet het geduld om met de soldeerbout allemaal zeldzame onderdelen op printplaten te bevestigen, alleen om een tweedimensionaal beeld zonder dat je iets merkt van beweging, geur of smaak. Je zit op je stoel, en het enige wat je doet is 1 of wel 2 uur lang kijken naar een van tevoren helemaal vastgelegde gegevensstroom, en mensen hadden vroeger het gevoel alsof ze werkelijk iets meemaakten. Een hobbyist liet mij naar een bestand kijken dat volgens hem een echte topper was met als hoofdpersoon iemand die zichzelf een nummer had gegeven, 007 meen ik dat het was. Het was vermakelijk om te zien hoe hij helemaal lyrisch werd bij het kijken naar dat kleine verlichte vlak waar alles gebeurde terwijl er wat vaag geluid uit een ander paneel kwam. Ik ben blij dat dit niet meer onze ideale wereld is.

 

Speciaal voor deze gelegenheid heb ik een museumzaal ingericht waar u al deze apparaten kunt proberen. U kunt dan ook zien hoe uw collega’s en buren 50 jaar geleden de wereld beleefden. Bezoek deze zaal, probeer een stoommachine, satelliet en laptop, beleef hun ideale wereld en huiver.